U Srbiji je 2022. registrovano 41.578 novoobolelih i 19.350 preminulih od malignih tumora. Svetski dan borbe protiv raka skreće pažnju na prevenciju, ranu dijagnostiku i organizovane skrining programe.
Svetski dan borbe protiv raka koji se obeležava 4. februara, podseća da je rak i dalje među vodećim uzrocima obolevanja i umiranja u Srbiji, ali i da se značajan deo rizika može smanjiti promenom navika i redovnim preventivnim pregledima.
Tokom 2022. godine u Republici Srbiji registrovano je 41.578 novoobolelih od svih malignih tumora, dok je od posledica malignih bolesti preminulo 19.350 osoba. Najčešće lokalizacije malignih tumora kod muškaraca bile su pluća, kolon i rektum i prostata, dok su kod žena najzastupljeniji bili rak dojke, rak pluća, rak kolona i rektuma, kao i rak grlića materice. Tumori pluća i bronhija izdvajaju se kao vodeća lokalizacija u obolevanju i umiranju kod muškaraca i među vodećim uzrocima obolevanja i smrtnosti kod žena, dok je rak dojke najčešća maligna bolest u ženskoj populaciji.
JEDINSTVENO POVEZANI – TEMA ZA 2026.
Ovogodišnja poruka globalne kampanje usmerena je na činjenicu da maligne bolesti nisu jednaka priča za sve. Ljudi se razlikuju po dijagnozi, životnim okolnostima, pristupu terapiji, podršci porodice, ali i po tome koliko brzo stižu do pregleda i lečenja.
U praksi, pristup orijentisan ka pojedincu znači: jasniju i dosledniju komunikaciju između pacijenta i zdravstvenog sistema, bolju podršku tokom terapije i oporavka, kao i uključivanje porodice i zajednice u ono što je često dug i iscrpljujući proces.
Prevencija: gde je najveći prostor da se smanji rizik
Procene međunarodnih zdravstvenih institucija ukazuju da je značajan deo smrtnosti od raka povezan sa faktorima rizika na koje može da se utiče. U svakodnevnom životu to su najčešće: upotreba duvana i alkohola, nepravilna ishrana, fizička neaktivnost i prekomerna telesna masa.
Prevencija nije „jedna odluka“, već niz malih odluka koje se sabiraju: prestanak pušenja, kretanje tokom nedelje, uravnotežena ishrana, održavanje telesne mase, zaštita od prekomernog izlaganja suncu, kao i sprečavanje i lečenje infekcija koje mogu povećati rizik od pojedinih karcinoma.
Značaj ranog otkrivanja
Kada se bolest ipak razvije, rano otkrivanje često pravi najveću razliku u ishodu lečenja. Upravo zato su preventivni pregledi i kontrola simptoma koji traju duže od uobičajenog roka nešto što ne bi trebalo odlagati.
U Srbiji se sprovode nacionalni programi organizovanog skrininga za rak dojke, rak grlića materice i kolorektalni rak. Cilj ovih programa je da se bolest otkrije u ranijoj fazi, kada su mogućnosti uspešnog lečenja veće, a posledice po kvalitet života manje.
Svetski dan borbe protiv raka zato je više od datuma u kalendaru: to je podsetnik da se najveći pomaci prave kada prevencija postane navika, skrining rutina, a podrška obolelima standard društva.
